Chủ tịch Hội đồng trường và Hiệu trưởng – Ai có quyền lực cao hơn?

Những ngày qua, dư luận xôn xao trước vụ việc ồn ào liên quan đến lãnh đạo cấp cao tại một trường tư thục ở Ninh Bình. Vụ việc không chỉ đặt ra những câu hỏi về văn hóa ứng xử, mà còn khiến nhiều người thắc mắc về cơ cấu tổ chức và phân định quyền lực trong các trường tư thục.

Một câu hỏi được đặt ra: Giữa Chủ tịch Hội đồng trường (hay còn gọi là Chủ tịch Hội đồng quản trị) và Hiệu trưởng, ai mới là người có thẩm quyền thực sự và vị trí cao hơn?

Dưới góc nhìn pháp lý, Đội ngũ luật sư OPIC xin phân tích rõ vai trò và quyền hạn của hai chức danh này theo quy định của pháp luật hiện hành:

1. "Hội đồng quản trị" hay "Hội đồng trường"?

Nhiều người vẫn quen gọi là Hội đồng quản trị (HĐQT), tuy nhiên, thuật ngữ pháp lý này đã thay đổi.

• Luật Giáo dục 2005 (hiện đã hết hiệu lực) dùng thuật ngữ "Hội đồng quản trị" cho trường tư thục.
• Luật Giáo dục 2019 (đang có hiệu lực) đã thống nhất thuật ngữ, gọi chung là "Hội đồng trường" cho cả trường công lập và tư thục.

Theo đó, Hội đồng trường của trường tư thục là tổ chức quản trị nhà trường, thực hiện quyền đại diện cho nhà đầu tư và các bên có lợi ích liên quan. Người đứng đầu là Chủ tịch Hội đồng trường.

2. Vai trò của Hội đồng trường (do Chủ tịch đứng đầu)

Chủ tịch Hội đồng trường là người lãnh đạo, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của Hội đồng trường. Theo Thông tư 40/2021/TT-BGDĐT, Hội đồng trường có vai trò QUẢN TRỊ vĩ mô, quyết định các vấn đề mang tính chiến lược, cụ thể:

• Quyết định chiến lược: Thông qua chiến lược, kế hoạch phát triển của nhà trường.
• Quyết định nhân sự cấp cao: Phê duyệt phương án tổ chức bộ máy và đặc biệt là đề nghị công nhận, miễn nhiệm, bãi nhiệm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng.
• Giám sát: Giám sát việc quản lý tài chính, tài sản và việc tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục của trường.
• Phê duyệt kế hoạch: Phê duyệt kế hoạch giáo dục hằng năm do Hiệu trưởng đề xuất.

Nói một cách đơn giản, Hội đồng trường (do Chủ tịch đứng đầu) đóng vai trò như "Hội đồng quản trị" trong một công ty, định hướng đường lối và giám sát "Ban Giám đốc" (là Hiệu trưởng).

3. Vai trò của Hiệu trưởng

Nếu Hội đồng trường làm nhiệm vụ QUẢN TRỊ, thì Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm ĐIỀU HÀNH trực tiếp.

Theo Thông tư 40/2021/TT-BGDĐT, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý, điều hành các hoạt động hằng ngày và đảm chất lượng giáo dục của nhà trường. Nhiệm vụ chính bao gồm:

• Tổ chức thực hiện: Xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai các nghị quyết của Hội đồng trường, các hoạt động dạy học và chuyên môn.
• Quản lý nhân sự (cấp dưới): Tổ chức thực hiện các nghị quyết của hội đồng trường; tổ chức, điều hành các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, bảo đảm chất lượng giáo dục và hoạt động của nhà trường trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn được giao; Ký hợp đồng lao động đối với giáo viên, nhân viên khi được hội nghị nhà đầu tư hoặc chủ sở hữu ủy quyền; bổ nhiệm, miễn nhiệm tổ trưởng, tổ phó, khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên, học sinh theo quy định của pháp luật sau khi được hội đồng trường thông qua;
• Quản lý tài chính (vận hành): Lập dự toán và quyết toán ngân sách, báo cáo trước Hội đồng trường.
• Đại diện pháp luật: Hiệu trưởng thường là người đại diện theo pháp luật của nhà trường.

4. Kết luận: Chủ tịch Hội đồng trường và Hiệu trưởng, ai có thẩm quyền cao hơn?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phân biệt rõ hai loại thẩm quyền:

Thứ nhất: Về quản trị và chiến lược: Chủ tịch Hội đồng trường có thẩm quyền cao hơn. Hội đồng trường có quyền quyết định phương hướng phát triển, giám sát tài chính lớn và quan trọng nhất là có quyền đề nghị bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm Hiệu trưởng.

Thứ hai: Về điều hành chuyên môn: Hiệu trưởng có thẩm quyền cao nhất trong việc quản lý và điều hành các hoạt động giáo dục, vận hành hằng ngày của nhà trường.

Tuy nhiên, pháp luật quy định rất rõ mối quan hệ thứ bậc:

Hiệu trưởng có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các nghị quyết của Hội đồng trường, phải báo cáo trước Hội đồng trường và chịu trách nhiệm giải trình trước Hội đồng trường về kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình.

Như vậy, xét về cơ cấu tổ chức và thẩm quyền giám sát, Hội đồng trường (do Chủ tịch Hội đồng trường đứng đầu) có vị trí cao hơn, thực hiện chức năng giám sát và quyết định nhân sự cấp cao nhất (là Hiệu trưởng). Hiệu trưởng là người điều hành, chịu sự giám sát và phải thực thi các nghị quyết do Hội đồng trường thông qua.

Lưu ý: Bài viết được phân tích dưới góc độ pháp lý bởi Luật sư OPIC. Mọi thắc mắc liên quan đến Luật giáo dục, quản trị doanh nghiệp, vui lòng liên hệ Luật sư OPIC: 0902198579 - 0889.59.69.89, Email: luatsu@opic.com.vn để được tư vấn chi tiết.